De Wet kinderopvang en het Besluit kwaliteit kinderopvang zijn geen leesvoer, maar ze regelen dingen die je als ouder dagelijks merkt: of je baby steeds dezelfde juf ziet, of er iemand meekijkt, en hoeveel kinderen er in de groep zitten. Dit zijn de regels die er het meest toe doen.
1. De beroepskracht-kindratio
In de dagopvang: één pedagogisch medewerker op drie baby's (0 tot 1 jaar), op vijf kinderen van 1 tot 2 jaar en op acht kinderen van 2 tot 4 jaar. Op de bso: één op tien kinderen van 4 tot 7 jaar en één op twaalf van 7 tot 13. Een stamgroep telt maximaal zestien kinderen, of twaalf als het alleen baby's zijn. Een locatie die minstens tien uur per dag open is, mag maximaal drie uur per dag afwijken, bijvoorbeeld bij openen en sluiten; wanneer precies, moet in het pedagogisch beleidsplan staan.
2. Vaste gezichten
Een baby krijgt maximaal twee vaste medewerkers toegewezen als de groep één of twee beroepskrachten nodig heeft, en maximaal drie bij grotere groepen. Voor kinderen van 1 tot 4 jaar zijn dat drie respectievelijk vier. Als je kind er is, moet altijd minstens één van zijn vaste gezichten werken. Bij structureel personeelstekort is dit de regel die het eerst onder druk staat; het GGD-rapport vermeldt het als een tekortkoming onder "personeel en groepen".
3. Het vierogenprincipe
Op een kinderdagverblijf moet altijd een tweede volwassene kunnen meekijken of meeluisteren: een collega, stagiair of vrijwilliger die in het Personenregister staat. Ingevoerd na de Amsterdamse zedenzaak van 2010, verplicht sinds 2013. Hoe een locatie het invult, met ramen, babyfoons, open ruimtes of de roostering, staat in het beleidsplan; de oudercommissie heeft er adviesrecht op. Voor gastouders geldt het niet; daar loopt het toezicht via het bureau en de GGD.
4. Screening van iedereen
Iedereen die op een opvanglocatie werkt of woont, ook stagiairs, vaste vrijwilligers en de volwassen huisgenoten van een gastouder, moet een Verklaring Omtrent het Gedrag hebben en ingeschreven staan in het Personenregister Kinderopvang. Daarna geldt continue screening: Justis controleert dagelijks op nieuwe strafbare feiten die een risico voor kinderen vormen, en bij een signaal worden GGD, gemeente en houder ingelicht.
5. Veilig slapen en de risico-inventarisatie
Elke locatie moet een beleid veiligheid en gezondheid hebben met een inventarisatie van de grote risico's: vallen, verbranden, verstikken, vermissing. Voor baby's gelden de regels voor veilig slapen: op de rug, geen dekbed, geen inbakeren of buikligging zonder jouw schriftelijke toestemming, en regelmatig kijken. Vraag hoe vaak er tijdens het slapen gecontroleerd wordt en of er een babyfoon of camera hangt.
Zo zie je het in het GGD-rapport
Een inspectierapport beoordeelt precies deze onderwerpen, in domeinen: pedagogisch klimaat, personeel en groepen, veiligheid en gezondheid, accommodatie, ouderrecht. Op Kinvo staat per locatie het laatste rapport met per domein hoeveel eisen zijn getoetst en hoeveel niet in orde waren, plus de eerdere rapporten. Een enkele tekortkoming die snel is hersteld zegt weinig; dezelfde tekortkoming drie jaar op rij zegt veel.
En bij een gastouder
Een gastouder mag maximaal zes kinderen tegelijk opvangen, waarvan vijf onder de vier, vier onder de twee en twee baby's; eigen kinderen tellen mee tot 8 jaar. Sinds 1 juli 2026 is een achterwacht verplicht die binnen een kwartier aanwezig kan zijn, en moeten gastouders jaarlijks zeven uur bijscholing volgen. De GGD inspecteert gastouders steekproefsgewijs, niet elk jaar.